अतर्क्य…(भाग ३)

   बुलेटला किक मारली. मागे पावसकर बसलेले. रात्रीच्या काळोखात हेडलाईटच्या प्रकाशात जसा रस्ता दिसेल तसे ते जात होते. बुलेटचा तो धडधड आवाज वातावरणातील शांततेचा भंग करत होता. पायवाट सोडून बुलेट आता गर्द झाडीत घुसली होती. कसाबसा रस्ता काढत सावंत आणि पावसकर माडाच्या एका उंच झाडाखाली पोहोचले. बुलेटची लाईट चालूच ठेवली. पावसकर हातातली विजेरी चालू करून सावंत सांगतील तिथे सावकाश पाऊल टाकत होते. मध्येच कोण्या टिटवीचा आवाज परिसरात घुमत होता. नारळाच्या झावळ्या आणि इतर पालापाचोळ्याचा जाड थर जमिनीवर तयार झाला होता. त्यातूनच हळूहळू पावलं टाकत दोघं चालत होते. इतक्यात सावंतांसमोर काहीतरी चकाकलं. लागलीच त्यांनी पावसकरांना त्या ठिकाणी विजेरी धरण्यास सांगितली. ते त्या वस्तूच्या जवळ गेले. तिथे एक अर्धवट जमिनीत पुरलेली काचेची बाटली होती. सावंत पुढे जाऊन ती हातात घेणार, इतक्यात पावसकर म्हणाले,

“सायेब थांबा. त्यास्नी हात लावू नगा. ते मला कायतरी येगळंच दिसतया. कुण्यातरी करणी बिरणी केल्यावाणी दिसतंया. ते बगा, मागं टाचण्या टोचल्यालं लिंबबी हायती.”

सावंत सावध झाले आणि दोन पावलं मागे सरकले. आजूबाजूला पाहीलं तर तशा अजून पाच काचेच्या बाटल्या होत्या. वेगवेगळ्या रंगाच्या नि अर्धवट जमिनीत पुरलेल्या.

“सायेब, ही जागा काय बरी दिसत न्हाय. हिकडनं निघाया हावं आपण.”

“थांबा पावसकर! माझं मन म्हणतंय. आपल्या केसचा सुगावा हिथच लागणारे.”

“पण सायेब आपण सकाळी…”

त्यांचं बोलना अर्धवट थांबवत सावंतांनी त्यांच्या हातून विजेरी घेतली आणि तिथे आजूबाजूला काही ठोस पुरावा सापडतोय का त्याचा तपास करू लागले.

   इतक्यात सोसाट्याचा वारा सुरु झाला आजुबाजुची झाडे गदागदा हलू लागली. जमिनीवरचा पालापाचोळा हवेत उडाला आणि फेर धरू लागला आणि बघता बघता त्या माडाच्या झाडाभोवती आगीच्या ज्वाळा पसरल्या. सावंत आत अडकले गेले. पावसकर बाहेरच उभे होते. निश्चल एकटक बघत होते. सावंतांनी बाहेर पडण्याचा महत्प्रयास केला. पावसकरांना जीवाच्या आकांताने हाकादेखील मारल्या पण त्या हाका ज्वाळांच्या बाहेर पोहोचल्याच नाहीत. जणू काही ज्वाळांच्या कळपटामध्ये त्या हवेत विरून जात होत्या. सर्व काही निष्फळ ठरले. थोडा वेळ हा खेळ असाच सुरु राहिला आणि मग एकदम आगीचा डोंब उसळला दोन पुरुष उंचीच्या गडद ज्वाळा भडकल्या. त्यात सावंत आता पूर्णच दिसेनासे झाले. पुढच्या काही क्षणांतच सर्व काही थांबले. तो वारा आणि त्याच्या तालावर नाचणाऱ्या त्या आगीच्या ज्वाळादेखील आणि इंस्पेक्टर सावंत, त्या आगीच्या ज्वाळांसोबतच तेदेखील लुप्त झाले. पावसकरांनी बुलेटला किक मारली आणि ते आपल्या घरी परतले. झाल्या प्रकारचा लवलेशही त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसत नव्हता.

   सकाळी सावंत गायब झाल्याची बातमी वाऱ्यासारखी पसरली. तसेही गावातले लोक दररोज घडणाऱ्या घटनांमुळे बिथरले होते. ह्या बातमीने तर त्यांना सुन्न केले. कोणीही ह्या बाबतीत अवाक्षरही बोलेना. प्रत्येकाला ही भूतबाधाच असल्याची खात्री पटली होती आणि त्याविषयी चर्चा करून ती बाधा आपल्या घरावर उलटू नये असेच प्रत्येकाला वाटत होते. पावसकरांचे स्टेटमेंट घेण्यात आले. त्यात त्यांनी झाला प्रकार जसाच्या तसा सांगितला. फाईलमध्ये त्याची नोंद झाली. ज्या ठिकाणी हा सगळा प्रकार घडला त्या ठिकाणची शक्य तेवढी माहिती गोळा केली गेली आणि फाईल तात्पुरती बंद झाली ती झालीच.

 

३.

   जेवणाचा एक एक घास पोटात ढकलत देशमुख ह्या केसशी निगडीत एक एक गोष्ट बारकाईने तपासत होते त्यावर त्यांचे चिंतन चालू होते. अर्थात ही केस सोडवण्यासाठी इंस्पेक्टर देशमुखांकडे इंस्पेक्टर सावंतांपेक्षा बराच वेळ होता. त्यामुळे प्रत्येक गोष्टीच्या खोलात जाऊन ते विचार करू शकत होते आणि ते करतदेखील होते. दुनियाभरच्या केसेस त्यांनी हाताळल्या होत्या. त्यांच्याकडचा अनुभव हा अधिक विस्तृत स्वरूपाचा होता. आजतागायत त्यांनी दोनशेहून अधिक न सुटणाऱ्या केसेस सोडवल्या होत्या. त्यातल्या दहा वीस केसेस मानवी क्षमतेच्या बाहेरच्या होत्या. त्यात त्यांचा अनेक दिग्गज मानसशास्रज्ञांशी थेट संबंध आला होता. ही केसही त्यातलीच आहे. ह्याची त्यांना जवळजवळ खात्री पटली होती. वारंवार ते पुन्हा पुन्हा सर्व गोष्टी डोळ्याखालून घालत होते. रणजीतच्या डायरीचा घडलेल्या घटनांमध्ये अप्रत्यक्ष संबंध आहे हे त्यांना आता कळून चुकले होते. कारण रणजीतच्या डायरीत लिहिलेली पहिली कथा एका इंस्पेक्टरवर आधारित होती आणि त्या कथेत नायकाचा मृत्यू इंस्पेक्टर सावंतांचा झालेल्या मृत्यूशी मिळता जुळता होता. त्यानंतर दुसऱ्या कथेत एक खानावळीचा मालक शब्दांकित केला गेला होता, ज्याचा शेवट घडलेल्या घटनेशी अगदीच अनुरूप होता. अशाच प्रकारे पुढील सर्व गोष्टी होणाऱ्या खुनांच्या तारखेच्या अगदी उलट दिशेने शब्दांकित केल्या गेल्या होत्या. सर्वात शेवटची कथा होती ती एका लेखकाची. एका रहस्य कथा लेखकाची.

   संध्याकाळ होत आली होती. एखाद्या चित्रकाराने सहज रंग ओतावा आणि त्या रंगांनी एक अलौकिक सौंदर्य धारण करावे अशाच प्रकारे आकाशात सूर्याची ती केशरी, पिवळसर, तांबूस किरणे पसरली होती. किलबिलणारे पक्षी घरट्याकडे परतत होते. एक मोहक निसर्गरम्य दृश्य तयार झाले होते. तेच पाहत चहाचा एक एक घोट घेत देशमुख खिडकीपाशी उभे राहून विचार करत होते. अनुभवाच्या बळावर देशमुखांनी इथपर्यंत मजल तर मारली होती परंतु पुढे त्या डायरीचा झालेल्या घटनांशी संबंध कसा जोडावा हे मात्र काही त्यांना समजत नव्हते. दिवस संपत आला होता. ड्युटीवरून घरी जाण्याची वेळ आली आणि देशमुखांना कोणाची तरी आठवण झाली. त्यांनी वेळ न दवडता फोनचा डायलर फिरवला आणि पलीकडून एक भारदस्त आवाज त्यांच्या कानावर आदळला,

“हेलो, कोण बोलतंय?”

“मी इंस्पेक्टर देशमुख बोलतोय, मला गुरुनाथांशी बोलायचे आहे.” देशमुखांनी प्रत्युत्तर दिले.

“थांबा. बोलावतो.” असे म्हणून समोरच्या गृहस्थाने फोनचा रिसीवर बाजूला ठेवला आणि गुरुनाथांना एक आवाज दिला. बहुदा ते त्यांचे वडील असावेत असा कयास सावंतांनी बांधला आणि पुढच्या काही वेळातच गुरुनाथ फोनजवळ आले.

“बोल मित्रा, आज कशी आठवण काढली.”

“सहजंच रे! एक केस होती.”

“तरीच म्हटलं, कामाशिवाय कसा फोन आला साहेबांचा. बोला बोला, काय सेवा करू शकतो आपली.”

“केस थोडी विचित्र आहे.”

“म्हणजे?”

“म्हणजे, तुला वेळ कधी आहे ते बोल. मला ह्या संदर्भात तुला प्रत्यक्ष भेटायचे आहे.”

“ठीक आहे. तू पत्ता दे. मी उद्याचीच गाडी पकडून येतो.”

“बरं.” असे म्हणून देशमुखांनी गुरुनाथांना त्या पोलीस स्टेशनचा पत्ता सांगितला.

एव्हाना काळोख दाटू लागला होता. देशमुख ड्युटी संपवून त्यांच्या खोलीकडे परतले ते एका आत्मिक समाधानाने.

   दुसऱ्या दिवशी पोलीस स्टेशनला पोहोचल्यावर ते गुरुनाथांच्या आगमनाची मोठ्या आतुरतेने वाट पाहू लागले परंतु ते ठिकाणंच इतक्या आडमार्गाला असल्याने शहरातून तिथे पोहोचायला कमीत कमी १०-१२ तासांचा अवधी लागत असे. त्यामुळे देशमुखांनी ती केस सोडून पोलीस स्टेशनवरची इतर कामे मार्गी लावण्याचा सपाटा चालू केला आणि पावसकर व इतर हवालदारांच्या मदतीने बाकीच्या छोट्या मोठ्या केसेस हाताळायला घेतल्या. तसेही त्यांच्यापुढे हे काम दुसऱ्या कोणा पोलीस अधिकाऱ्यावर येणारच होते. तेव्हा त्याचा भार कमी करण्यासाठी त्यांनी जितकं शक्य होईल तितकं काम आटोपते घेतले. त्यात संपूर्ण दिवस निघून गेला. ‘एव्हाना गुरुनाथ यायला हवे होते,’ असे विचार आता त्यांच्या डोक्यात घर करू लागले होते आणि दिवस संपवून फाईल्स खणात ठेवायला ते खुर्चीवरून उठले तोच दारात गुरुनाथ हजर. त्यांचे योग्य ते आदरातिथ्य करत देशमुखांनी पावसकरांना चहा आणायला सांगितले आणि मग थोड्या इकडच्या तिकडच्या गप्पा झाल्यानंतर देशमुखांनी विचारले,

“हे बघ, तू डायरेक्ट इथे दाखल झालायस. दमला असशील. म्हणत असशील तर आपण केस संदर्भात उद्या सकाळी बोलू. आज तू आराम कर.”

“ठीक आहे रे. इतका काही अजून थकलो नाही मी. नुकताच मुलांनी चाळीसावा वाढदिवस साजरा केला. तुझे शुभेच्छा पत्रही मिळाले. त्याबद्दल धन्यवाद!”

दोघांनी एक समाधानकारक स्मित करत एकमेकांकडे पाहिले आणि चहाचा एक घोट घेतला.

“तर बोल काय आहे केस?” मिशांना लागलेला चहाचा व्रण पुसत गुरुनाथांनी मग थेट विषयाला हात घातला.

“हं. तर एक लेखक आणि त्याच्या कथा. प्रत्येक कथेचा शेवट त्या कथानायकाच्या मृत्यूने…” सांगत त्यांनी केसची इत्थंभूत माहिती गुरुनाथांना दिली. एक एक फाईल काढून केस विषयीचे आणि त्यांच्या कयासाचे दाखले ते गुरुनाथांना समजावून सांगत होते. गुरुनाथ शांत चित्ताने बसून सर्व काही ऐकत होते. मग त्यांनी काही प्रश्न विचारले त्याची जमतील तशी देशमुखांनी उत्तरे दिली. दोघांनाही वेळेचे भान नव्हते. एव्हाना घड्याळाचा काटा ११ वर सरकत होता. बाहेर पावसकर पेंग येऊन खुर्चीवर डुलक्या काढत होते.

“पावसकर..” देशमुखांनी आवाज दिला. तसे पावसकर खडबडून जागे झाले आणि केबिनमध्ये गेले.

“इंस्पेक्टर सावंतांचा मृत्यू कशा प्रकारे झाला हे जरा सांगा. कारण त्या वेळेस फ़क़्त तुम्हीच होता तिथे.”

“व्हय पर सायेब मी फकीस्त तिथं व्हतू. माझा त्यात काय बी संबंध न्हाय.”

“मी जे विचारलंय त्याचं उत्तर द्या पावसकर. नक्की तिथे काय घडलं?”

“हं. सांगतु.” म्हणत पावस्कारांनी घडलेला सगळा प्रसंग जसाच्या तसा वर्णन करून सांगितला. त्यानंतर पावसकरांना बाकीच्या मृत्युंविषयी काही प्रश्न विचारण्यात आले, ज्याची त्यांनी जमतील तशी उत्तरे दिली. त्यांच्या बोलण्यावरून गुरुनाथांना सर्व गोष्टी हळूहळू स्पष्ट होत होत्या. घड्याळात एक वाजल्याचे टोले पडले.

“देशमुख, बस इकडे.” गुरुनाथ म्हणाले.

“काय झालं?”

“ही केस मी माझ्यापरीने सोडवली आहे.”

“इतक्यात? काल संध्याकाळी तर तू आलास. कमाल आहे तुझी.” म्हणत एक अभिमानास्पद स्मित देशमुखांनी केले.

“आता आणखी ह्या केसमध्ये काहीही न उलगडण्यासारखे राहिलेले नाही.” गुरुनाथांनी स्पष्ट केले.

“म्हणजे?”

“हे बघ, मी आता जे सांगेल ते आमच्या मानसशास्रज्ञाच्या दृष्टीकोनातून. तेव्हा बाकीचे सर्व विचार डोक्यातून काढून  टाक आणि माझ्या बोलण्याकडे पूर्ण लक्ष दे.”

“बरं बोल.” देशमुखांनी संमती दर्शवली.

“हं. तर सर्वसाधारण माणूस त्याच्या मेंदूच्या एकूण क्षमतेच्या फ़क़्त तीन ते चार टक्केच वापर करतो. माणसाने जर त्याच्या मेंदूच्या क्षमतेच्या शंभर टक्के वापर केला तर तो अगदी काहीही करू शकतो. मग त्याचे शारीरिक बंधन त्याच्या आड येऊच शकत नाही. पण असा माणूस जगात अस्तित्वात आलेला नाही आणि पुढे येण्याचा संभवही जवळ जवळ नाहीच. परंतु सामान्य माणसाच्या तुलेनेने ह्या जगात अशी माणसे आहेत ज्यांनी आपल्या मेंदूच्या क्षमतेचा वापर सात ते आठ टक्क्यांपर्यंत वा त्याहून थोडा जास्त केलेला आहे. रणजीत हा त्यातलाच एक आहे. आता त्याचा मेंदू कितपत प्रगल्भ होता हे तर आता मी सांगू शकणार नाही. तो कोण होता. कुठून आलेला ह्याची माहिती अजूनही अज्ञात आणि त्याची आता आवश्यकतादेखील नाही. कारण तो आता ह्या जगातच नाही. परंतु तो काय होता ह्याची माहिती मी तुम्हाला देतो. तो एक अनन्यसाधारण बुद्धी कौशल्याचा कलावंत होता. त्याच्या विचारांमध्ये प्रचंड ताकद होती. तुम्हाला जर एखादी गोष्ट प्राप्त करायची असेल तर त्या गोष्टीचा तुम्ही विचार करावा आणि जमले तर लिहून काढावे. आज ना उद्या ती गोष्ट तुमच्या आयुष्यात ह्या ना त्या मार्गाने येतेच. रणजीतने तर आपल्या मेंदूच्या क्षमतेचा विकास आपल्यासारख्या सामान्य माणसाच्या तुलनेने प्रचंड प्रमाणात केला होता. शिवाय तो एक लेखक होता. त्याला कोणतीही गोष्ट शब्दांकित करण्यापूर्वी त्या गोष्टीचा विचार करावा लागे आणि मग ती गोष्ट तो त्या डायरीमध्ये लिहित असे. रणजीत कोणतीही गोष्ट लिहिण्यापूर्वी ती स्वत: जगत होता आणि त्यामुळेच रणजीतच्या कथेतील पात्र ह्या वास्तव जगात स्वत:चे अस्तित्व शोधू लागली. त्यासाठी त्यांच्या व्यक्तीमत्वाला अनुरूप मनुष्य शरीराचा त्यांनी आधार घेतला. त्यापुढे घडलेले प्रसंग तुमच्या समोर आहेत. हे सर्व तेव्हाच शक्य आहे जेव्हा आपण आपल्या मेंदूच्या क्षमतेचा जास्तीत जास्त वापर करतो. इन फॅक्ट, त्याच्या एवढ्या प्रगाढ बुद्धी क्षमतेमुळेच तो इतके सारे प्रसंग एका रात्रीत रंगवून ती कथा पूर्ण करू शकला. मिळालेले सर्व पुरावे हे त्याच्या बुद्धीचेच दाखले देत आहेत. हे असे प्रसंग पूर्वी देखील घडले असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्याच्या लेखकावरील कथेतील नायकाने त्याच्याच शरीराचा आधार घेतला आणि त्याचा शेवट केला. एक मानसोपचारतज्ञ म्हणून ही गोष्ट माझ्या लक्षात आली.”

“अच्छा! असं आहे तर.”

“हो अगदी असंच.”

“हे सारं माझ्यासारख्या सामान्य माणसासाठी किती अतर्क्य होते.”

“हं…बरं मग मी आता निघतो. पहाटेची पहिली एसटी पकडून घराकडे जाईन म्हणतो.”

“असं कसं. तू इतक्या दिवसांनी भेटलायस. तुला असाच निरोप देऊ म्हणतोस. ते काही नाही. तू बस इथे.”

“अरे पण…”

“पावसकर… आमची जरा सोय करा. लगेच.”

“देशमुख ह्याची खरंच गरज…” गुरुनाथांचे बोलणे अर्धवट तोडत देशमुख म्हणले,“अरे एक छोटीसी पार्टी. तसंही एसटीला अजून अवकाश आहे.”

त्यांचं संभाषण चालू असतानाच पावसकर एक मोठी बाटली घेऊन आणि सोबत दोन ग्लास घेऊन आले. हळूहळू दोघेही नशेत धुंद होत होते. पावसकर बाहेर आले आणि तिथल्या बाकड्यावर अंग टाकले. दिवसभराच्या थकव्याने लगेचच त्यांना डोळा लागला. म्हणता म्हणता गप्पा इतक्या रंगल्या की घड्याळात कधी चारचे टोले पडले लक्षात देखील आले नाही. तर्रर्र अवस्थेत देशमुख गुरुनाथांना म्हणाले,

“मी तुला आता माझ्या गाडीने एसटी थांब्यापर्यंत सोडतो. तू मग जा तिथून.” त्यांच्या आवाजात नशेची झिलई चढली होती.

“अरे कशाला देशमुख. मिळेल एखादी गाडी मला रस्त्याने.” गुरुनाथांचीही तीच गत होती

“नाही… तुला एवढं माझा ऐकावाच लागेल”

“बरं ठीक आहे बाबा जसं तू म्हणशील. पण गाडी कोण चालवणार? आपण दोघेही प्यायलेले आहोत सध्या.”

“हा!हा!हा! तर काय झाले? मी तुला पोचवेन. पावसकर झोपलेत, त्यांना झोपूदे.” असे म्हणत देशमुखांनी गुरुनाथांचा हात पकडून त्यांना उठवले आणि हेलकावे खात, झोकांडे जात दोघेही गाडीजवळ पोहोचले. गुरुनाथांना शेजारीच बसवून देशमुखांनी गाडीची चावी फिरवली. गाडीचा हृम्म हृम्म आवाज त्या आजूबाजूच्या शांत परिसरात घुमला आणि गिअरचा दांडा हलवून गाडी मार्गाला लागली. कच्च्या रस्त्यावरून हेंदकाळत त्यांची गाडी अंधारातून मार्ग काढत होती.

    आदल्या दिवसाच्या प्रवासाने गुरुनाथ आता थकले होते. वरून दारूची झिंग डोक्यात भिनली होती. त्यामुळे थोड्या वेळातच ते बसल्या बसल्याच घोरू लागले. इंस्पेक्टर देशमुख जमेल तशी गाडी पळवत होते. पोलीस स्टेशन सोडून गाडी आता बरेच अंतर पुढे आली होती. इतक्यात त्यांना समोरून एक पिवळा दिवा लुकलुकताना दिसला. नशेत चूर झालेल्या डोळ्यांना त्याचा नेमका अंदाज लावता येईना. तो दिवा जवळ जवळ येत होता. डोळ्यांची उघड झाप करून त्यांनी त्याचा अंदाज लावण्याचा प्रयत्न केला पण छे! हळूहळू तो दिवा जवळ आला. आणखी जवळ आला. अगदी जवळ आला. एक जोराचा हॉर्न वाजला. पुढे ऐकू आला अपघाताचा एक जोरदार आवाज आणि त्यासोबतच दोन करुण किंकाळ्या. देशमुख आणि गुरुनाथ बसल्या जागीच निष्प्राण झाले होते. समोर होता एक विशाल ट्रक ज्याचा एकंच दिवा चालू होता आणि ह्या अपघातानंतर आता त्याही दिव्याचा चकणाचूर झाला होता. पावसकर जेव्हा घटना स्थळी पोहोचले तेव्हा तपास करताना त्यांना देशमुखांच्या खिशात एक कागद सापडला. तोच जो आदल्या दिवशी त्यांच्या फाईलमधून गहाळ झालेला. पावसकरांनी तो उघडला आणि आतला मजकूर वाचला. डोळ्यांत पाणी आणून पुन्हा तसाच तो कागद त्यांच्या खिशात ठेवला. त्यात एक कथानक होते – दोन मित्रांचे; लेखक – रणजीत.

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create a website or blog at WordPress.com

Up ↑

%d bloggers like this: